การดูแลตัวเอง 24 ชั่วโมงแรกหลังคลอด

มาดูการดูแลสุขภาพหลังคลอด สุขภาพใจ และจุดสำคัญที่แม่คนใหม่ต้องใส่ใจมากเป็นพิเศษ ใน 1 วัน หลังคลอดลูก

การดููแลหลังคลอด, สุขภาพหลังคลอด, ภาวะซึมเศร้า, การดูแลสุขภาพหลังคลอด, การดูแลจิตใจหลังคลอด, ผ่าคลอด, นมแม่, คลอด, แผลผ่าคลอด, คลอดลูก

ดูแลความปลอดภัย

ขณะคลอดลูกคุณแม่อาจเจอกับปัญหาตกเลือดหรือต้องเสียเลือดเป็นจำนวนมาก ซึ่งสามารถป้องกันได้ด้วยตัวเองโดยการนวดคลึงมดลูก เนื่องจากเวลาคลอดรกจะหลุดลอกออกมาทำให้คุณแม่เสียเลือดมาก ซึ่งปกติมดลูกจะบีบรัดตัวให้แข็งเพื่อทำให้เลือดหยุดไหล ถ้ามดลูกไม่บีบรัดตัว คุณแม่ควรคลำมดลูกบริเวณท้องน้อย และนวดคลึงเบาๆ เพื่อให้ก้อนมดลูกแข็งตัวขึ้น ซึ่งสามารถทำได้ตั้งแต่อยู่บนเตียงคลอดเลย เพื่อช่วยเหลือตัวเองให้ปลอดภัยจากการตกเลือด

ดูแลความสะอาด

หลังคลอดจะมีทั้งคราบเหงื่อไคล คราบเลือด และอาการเหนื่อยล้าจากการคลอด ซึ่งก่อนที่คุณแม่จะให้นมลูกเพื่อเสริมภูมิต้านทาน อย่าลืมว่าต้องดูแลทำความสะอาดตัวเองก่อนเพื่อป้องกันลูกน้อยจากสิ่งสกปรกหรือเชื้อโรคต่างๆ ซึ่งคุณแม่ที่คลอดธรรมชาติสามารถอาบน้ำ สระผมได้ตามปกติ ส่วนคุณแม่ที่ผ่าคลอดถ้าไม่ได้ใช้พลาสเตอร์กันน้ำปิดแผลก็ควรใช้วิธีเช็ดตัวให้สะอาดก่อนในช่วงแรก โดยเฉพาะบริเวณเต้านมและหัวนมก่อนให้ลูกดูดนมแม่

เสริมโภชนาการ

ร่างกายคุณแม่หลังคลอดจะมีอาการอ่อนเพลียจากการเสียเลือดและฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลง ดังนั้นคุณแม่ควรฟื้นฟูสุขภาพตัวเองให้สมบูรณ์อย่างรวดเร็ว ด้วยการเลือกกินอาหารที่มีประโยชน์ให้ครบทั้ง 5 หมู่ เพื่อให้สารอาหารไปช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อต่างๆ ในร่างกายให้คืนสู่สภาพปกติโดยเร็ว และยังส่งผลต่อสารอาหารที่ลูกจะได้รับผ่านน้ำนมแม่อีกด้วย

ให้นมแม่

หลักการให้นมแม่คือ ดูดเร็ว ดูดบ่อย ดูดถูกวิธี หลังคลอดพยาบาลจะรีบพาลูกน้อยมาให้ดูดนมแม่ทันที เป็นการกระตุ้นฮอร์โมนในร่างกายคุณแม่ให้หลั่งน้ำนมออกมา ซึ่งคุณแม่บางคนอาจต้องใช้เวลา 2-3 วัน กว่าที่น้ำนมจะไหล จึงจำเป็นที่ลูกน้อยจะต้องดูดกระตุ้นบ่อยๆ เพื่อให้คุณแม่กับลูกน้อยได้เรียนรู้วิธีฝึกดูดนมและฝึกอุ้มลูกไปพร้อมๆ กัน รวมทั้งกระตุ้นให้น้ำนมออกมาเร็วขึ้น ส่วนคุณแม่ที่ผ่าคลอดแล้วยังไม่สามารถอุ้มลูกได้ ก็สามารถให้นมลูกด้วยท่านอนตะแคง เพื่อหลีกเลี่ยงการเจ็บแผลผ่าคลอดได้

ดูแลแผลหลังคลอด

แผลคลอดเอง คุณหมอจะเย็บแผลด้วยไหมละลายให้ โดยแผลบริเวณช่องคลอดจะมีเส้นประสาทและหลอดเลือดจำนวนมาก ทำให้แผลหายเร็ว เพียงแต่ต้องดูแลทำความสะอาด หลังจากเข้าห้องน้ำ สามารถใช้น้ำทำความสะอาดได้ตามปกติและควรซับให้แห้ง รวมทั้งเปลี่ยนผ้าอนามัยบ่อยๆ เพื่อป้องกันการติดเชื้อและการอับชื้นจากน้ำคาวปลา

ส่วนแผลผ่าคลอด ควรสังเกตตัวเองว่ามีอาการแพ้พลาสเตอร์ปิดแผลหรือไม่ หากคุณแม่มีอาการคันหรือผิวหนังเป็นผื่นแดง หรือเป็นตุ่มน้ำบริเวณที่ปิดพลาสเตอร์ ควรให้แพทย์เปลี่ยนพลาสเตอร์ให้ และระวังไม่ให้แผลอับชื้น

ระวังการเคลื่อนไหว

ผลจากการเสียเลือดมากขณะคลอด อาจทำให้คุณแม่มีภาวะความดันโลหิตต่ำและร่างกายอ่อนเพลีย ควรระวังอาการหน้ามืด ใจสั่น มือสั่นและเป็นลมได้ง่ายเมื่อเปลี่ยนอิริยาบถเร็วๆ เช่น ลุกจากเตียงนอนหรือเดินไปเข้าห้องน้ำ คุณแม่ควรเคลื่อนไหวช้าๆ หาที่ยึดเกาะให้มั่นคงหรือควรให้คุณพ่อคอยช่วยประคองเวลาที่ต้องเคลื่อนไหวร่างกาย ถ้าคุณแม่มีอาการหน้ามืดบ่อยๆ ควรรีบบอกพยาบาลเพราะอาจจะต้องให้น้ำเกลือหรือให้เลือดเพิ่ม

ดูแลจิตใจตัวเอง

หลังคลอดคุณแม่อาจเกิดภาวะซึมเศร้า มีความรู้สึกเหงา หรือท้อแท้ ภาวะนี้เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนอย่างกะทันหัน เพราะช่วงตั้งครรภ์ฮอร์โมนจากรกจะทำให้คุณแม่รู้สึกสดชื่นกระฉับกระเฉง ตื่นตัว แต่หลังคลอดแล้วฮอร์โมนเหล่านี้จะหายไปทันทีหลังคลอด คุณแม่จึงอาจมีอารมณ์แปรปรวน ซึมเศร้าเกิดขึ้นได้

ถ้าคุณแม่เป็นคนที่มีพื้นฐานร่างกายแข็งแรง จิตใจปรับตัวได้ดี ก็จะไม่เกิดปัญหานี้ แต่ถ้าคุณแม่มีความเครียดอยู่แล้ว เมื่อฮอร์โมนเปลี่ยนอารมณ์และจิตใจก็จะเปลี่ยนแปลงได้ง่ายเช่นกัน

ดังนั้น ควรดูแลจิตใจตัวเองให้ผ่อนคลาย อาจใช้วิธีการฟังเพลง ทำกิจกรรมที่ช่วยให้จิตใจมีความสุข หาเพื่อนหรือคนใกล้ชิดพูดคุยหรือปรึกษาเรื่องการเลี้ยงลูก ก็จะช่วยลดความเครียด ความกังวล ทำให้รู้สึกสบายใจได้มากขึ้น

ดูแลร่างกายให้แข็งแรง ดูแลจิตใจให้ผ่อนคลาย เพื่อคุณแม่จะได้พร้อมกับการดูแลลูกน้อยอย่างเต็มที่นับจากนี้ไป

เรียบเรียงจากการสัมภาษณ์ นพ.วิชัย ชวาลไพบูลย์ สูตินรีแพทย์ โรงพยาบาลกลาง

บทความแนะนำ

ร่วมเป็นกำลังใจให้ น้องไม้ที่ต้องต่อสู้กับมะเร็งสมองตั้งแต่เกิด
8 ข้อควรรู้เรื่อง.. ครรภ์เป็นพิษ
สบายทุกอิริยาบถตลอดการตั้งครรภ์ 1-9 เดือน
แม่ท้องกินดี ลูกสมองดี

Facebook Comment