การให้นมลูกอาจเจอปัญหาบ้าง นี่คือ 10 ปัญหาการให้นมลูกที่แม่ทุกคนต้องเจอ พร้อมวิธีแก้ปัญหาการให้นมลูกที่ง่ายนิดเดียว แต่ช่วยเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้ยาว ๆ

10 ปัญหาการให้นมลูก แม่ให้นมต้องรู้วิธีแก้และพร้อมเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ตั้งแต่วันแรกคลอด

1. น้ำนมไม่ไหลและน้ำนมน้อย
   นมแม่ไม่ไหล มักเกิดจากการดูดที่ตื้นเกินไปหรือดูดที่หัวนม คุณแม่ลองขยับให้ลูกแนบตัวมากขึ้น พาปากลูกมาหาเต้านมแม่ สำคัญที่ว่าปากอ้ากว้าง คางชิดเต้านมแม่ ท้องแม่แนบท้องลูก การอุ้มแบบนี้ยังช่วยแก้ปัญหาหัวนมเจ็บได้ด้วย ความเครียดเป็นอีกสาเหตุที่มักทำให้กลไกน้ำนมพุ่งหรือน้ำนมไหลหดหายไป ทางที่ดีเวลาลูกนอนควรหาทางพักผ่อนและพยายามกินอาหาร สร้างบรรยากาศผ่อนคลายด้วยเสียงเพลง
   
   น้ำนมน้อย แก้ไขได้โดยท่าอุ้มท่าดูดที่ถูกต้อง การกระตุ้นโดยให้ดูดบ่อย ดูดนานขึ้น น้ำนมได้ถ่ายเทออกมามาก ก็จะมีน้ำนมมากเอง ที่สำคัญอย่าคาดหวังว่าจะมีน้ำนมมากมายในช่วงสัปดาห์แรก เพราะทั้งกระเพาะลูกและเต้านมแม่เพิ่งเริ่มงานกันทั้งคู่ ขอเวลาให้เครื่องเดินเต็มที่รับรองหายห่วง แต่ต้องให้กินบ่อยพอในช่วงเดือนแรกขอเป็นสัก 8 ครั้งในหนึ่งวันนะคะ และอาจบำรุงน้ำนมด้วยอาหารหวานคาว เช่น น้ำขิง น้ำเต้าหู้ ยำหัวปลี แกงเลียง เม็ดขนุนต้ม มะละกอ สับปะรด
   
   
2. ลูกกินอิ่มไหมนะ
   ถ้าลูกอิ่มก็หยุดดูดหรือหลับเอง แต่ถ้ากังวลอาจสังเกตได้จากน้ำหนักตัวลูกเพิ่มขึ้นตามปกติ ถ่ายปัสสาวะวันละ 6 ครั้งขึ้นไป มีอาการสดใส ไม่ซีดเซียวปวกเปียกไม่มีแรง อึลูกสีเหลืองอ่อนนุ่ม หรือเละๆ อาจจะถ่ายสักวันละครั้งหรือสองสามวันครั้ง ก็แสดงว่ากินพอแล้ว
   
   
3. ของแสลงแม่ให้นมมีด้วยหรือ
   ของแสลงคงไม่มีแต่ต้องห้ามของไม่ดีพวกบุหรี่ แอลกอฮอล์ ของหมักดอง ของที่มีสารกันบูด สารเคมีต่าง ๆ ก็ให้ห่างไว้ อาหารบางอย่างที่ควรเลี่ยงก็พวกเปบเปอร์มินท์ อาหารที่ไม่ได้ปรุงสุกและรสจัดชวนท้องร่วง ส่วนคาเฟอีนพวกนี้ถ้าอยากก็ดื่มได้แต่เลี่ยงได้จะดีที่สุด
   
   
4. เริ่มนมแม่เมื่อไหร่ดีล่ะ
   เริ่มเร็วที่สุดหลังคลอด การให้กินนมแม่ใน 1 ชั่วโมงหลังคลอดช่วยลดปัญหาสุขภาพทั้งแม่ทั้งลูกได้อย่างมหาศาล ทารกแรกเกิดกว่าล้านคนจะไม่เสียชีวิตจากโรคที่ป้องกันได้ เนื่องจากลูกได้หัวน้ำนมที่มีสารอาหารครบถ้วนและภูมิคุ้มกันสำหรับทารก และช่วยให้มีน้ำนมมากขึ้นในมื้อต่อไป อีกทั้งไออุ่นจากผิวกายแม่จะช่วยให้ลูกรู้สึกอบอุ่นปลอดภัย ตั้งแต่แรกเกิดที่จะกระตุ้นสัญชาตญาณและฮอร์โมนต่างๆ ให้ทำงานได้เป็นอย่างดี สร้างความผูกพันระหว่างแม่และลูกต่อไป
   
   
5. ทำไมสีน้ำนมเปลี่ยน
   น้ำนมแม่จะมีการเปลี่ยนแปลงของสีและลักษณะความข้นใสอยู่บ้างตามวัน-เวลา เช่น ในระยะแรกจะเป็นหัวน้ำนมที่มีสีออกส้มข้นนิดหน่อย มีจำนวนน้อย หลังจากนั้นจะเปลี่ยนเป็นสีของน้ำนมมากขึ้นในระยะ 3-5 วันหลังคลอด ปริมาณก็จะมีมากขึ้น เมื่อเวลาผ่านไปในสัปดาห์ที่สอง สีน้ำนมก็จะเป็นสีของน้ำนม บางทีจะออกครามปนเล็กน้อย ปริมาณมีมากขึ้นจากเดิมมาก
   
   

6. นมแม่หมดอายุไหม
การเปลี่ยนแปลงของน้ำนมที่วางไว้เฉย ๆ จะเห็นการแยกชั้นระหว่างน้ำและไขมัน ซึ่งไม่ได้หมายความว่าน้ำนมบูดเสีย เมื่อจะนำมาใช้การเขย่าเล็กน้อยตอนอุ่นให้ร้อนขึ้น ก็จะช่วยให้น้ำนมกลับเป็นเนื้อเดียวกันอีกได้ และอาจมีกลิ่นกลิ่นหืนเมื่อน้ำนมสัมผัสกับอากาศเข้า จึงควรเก็บน้ำนมในภาชนะที่มีฝาปิด เพื่อป้องกันการทำปฏิกิริยากับอากาศ เหมือนไขมันทั่วไป แต่ถ้าน้ำนมจับตัวเป็นก้อนเหมือนนมเปรี้ยว มีกลิ่นบูด หรือแยกเป็นก้อนๆ มีกลิ่นที่ผิดปกติดังที่กล่าวมาก็ควรเททิ้งเสียค่ะ 

7. แก้ปัญหาหัวนมบอด
หัวนมบอดหมายถึงหัวนมที่ไม่เพียงแต่แบนราบ แต่จะหดเข้าเต้าเวลาเราเอามือบีบเต้านม พบได้ไม่บ่อยนัก และก็ยังสามารถให้ลูกกินนมจากอกแม่ได้นะคะ ถ้าเป็นรายที่ลานนมนิ่ม ก็จะง่ายขึ้น เพราะการนวดดึงหัวนมมักให้ผลดี แนะนำให้ทำการนวดดึงหัวนมเพื่อให้ยื่นออกมาตอนอาบน้ำเช้า-เย็น แล้วใช้ที่ครอบหัวนมนมที่เรียกว่าปทุมแก้ว ครอบเพื่อนวดลานนมให้นิ่มไว้ ส่วนคนที่ลานนมแข็งก็อาจจะนวดไม่ยืดออกมากนัก ซึ่งก็เป็นเรื่องปกติ แต่เราคงต้องมาปรับเรื่องการประคองเต้านมเข้าปากลูก โดยใช้มือประคองทั้งเต้าให้เหลือเนื้อที่ที่ลานนมกว้างๆ จะได้ง่ายในการงับของลูก งานนี้อาจต้องพึ่งคนที่มีประสบการณ์หน่อย 

8. เต้านมเล็กคือน้ำนมน้อยหรือเปล่า
คุณแม่ที่มีเต้านมขนาดเล็กกะทัดรัดก็ไม่ได้หมายความว่าความสามารถในการผลิตน้ำนมจะกะทัดรัดไปด้วย ปริมาณน้ำนมจะมีมากถ้าเรามีการกระตุ้นให้ลูกกินทุก 2-3 ชั่วโมง หรืออย่างน้อย 8 ครั้งในแต่ละวัน การอุ้มที่ดีจะช่วยให้ลูกกินได้สะดวกพยายามอุ้มลูกให้แนบชิดตัวเอาคางแนบชิดนมเอาท้องแม่แนบท้องลูกให้ดี ส่วนมากมักต้องใช้หมอนช่วยเพื่อความสะดวกมากขึ้น ส่วนที่เต้านมใหญ่ก็ระวังอย่าให้น้ำหนักของนมไปทับอกลูกจนอึดอัดนะคะ อย่าลืมว่าท่าอุ้มที่ดีจะช่วยป้องกันปัญหาหัวนมเจ็บ หัวนมแตกได้เป็นอย่างดี

9. เจ็บหัวนมหรือหัวนมแตก ควรให้ลูกกินนมไหม
หัวนมเป็นบริเวณที่มีเส้นประสาทมาเลี้ยงมากมาย จึงทำให้มีความไวต่อความรู้สึก ลูกที่แข็งแรงสุขภาพดีก็มักจะมีเรี่ยวแรงดูดดี ประกอบกับแม่มือใหม่ยังอุ้มยังจับไม่ถนัดก็อาจลงเอยเป็นเจ็บไปได้ วิธีแก้ปัญหาอันแรกคือ ให้ลูกเริ่มกินจากข้างที่เจ็บน้อยก่อน รอให้ลูกอ้าปากกว้างแล้วประคองลูกเข้าหาเต้านมแม่ อมให้ลึก พอที่จะไม่รู้สึกเจ็บ ไม่เอานมแม่ก้มไปใส่ปากลูกนะคะ กอดลูกให้แนบตัวแม่มากๆ เพราะจะช่วยให้เต้านมเข้าไปอยู่ในปากลูกมากขึ้น จะได้ไม่เจ็บเวลาลูกดูด หลังให้นมเสร็จบีบน้ำนมแม่ทาบนหัวนมบางๆ แล้วรอให้แห้งก่อนใส่เสื้อชั้นในทับไป อาจพักข้างที่มีแผลสัก 3-4 มื้อ หรือจนรู้สึกดีขึ้นแล้วค่อยกลับมากินจากเต้าทั้งสองใหม่ แต่ในระหว่างนั้นต้องบีบเก็บน้ำนมเอาไว้อย่างสม่ำเสมอ

การสังเกตอาการที่ต้องเพิ่มความระมัดระวัง

• • อย่าให้เต้านมคัด แข็ง เพราะอาจนำไปสู่เต้านมอักเสบ เป็นฝีได้ ให้ลูกดูด บีบ หรือปั้มออกไปบ้าง
  • อย่าหยุดให้นมแม่ทันที จะทำให้ลูกขาดโอกาสที่จะได้ภูมิคุ้มกันและสารอาหารที่เป็นประโยชน์เพราะยังมีหนทางแก้ไข
  • ดื่มน้ำและพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารให้ครบห้าหมู่ อย่าหมกมุ่นอยู่กับงานที่อาจให้คนอื่นช่วยทำได้
  • รักษาความสะอาดเต้านมและอย่าให้หัวนมเปียกแฉะ หมั่นเปลี่ยนแผ่นรองน้ำนมเสมอ เพราะอาจมีการอักเสบติดเชื้อที่แผลหัวนมและเต้านมได้
  • อย่าสวมเสื้อยกทรงที่คับเกินไป เพราะจะทำให้เกิดการเสียดสีและเจ็บแผลหัวนม อาจใช้ฝาครอบหัวนมที่มีรูระบายอาการสวมไว้ใต้ยกทรง หรือไม่ต้องสวมอะไรปิดทับ ปล่อยให้อากาศถ่ายเทได้ดี
  • ถ้ารู้สึกตัวรุมๆ เหมือนเป็นไข้ก็กินพาราเซตามอล ได้และอย่าลืมให้ลูกกินหรือบีบออกให้เต้านมได้รับการกระตุ้นอย่างสม่ำเสมอ

10. แม่ป่วยต้องหยุดให้นมไหม
ไม่ต้องหยุดค่ะ เวลาที่แม่ป่วยร่างกายของคุณแม่จะสร้างภูมิคุ้มกันและระบบการกำจัดเชื้อโรคออกไป ซึ่งอาจทำให้เรามีไข้ มีน้ำมูก แต่ในกระแสเลือดจะมีปริมาณเม็ดเลือดขาวสูงขึ้น เพื่อช่วยให้หายจากโรค และสิ่งนี้เองจะผ่านน้ำนมไปสู่ลูกและป้องกันลูกจากโรคที่แม่เป็น แม่จึงไม่จำเป็นต้องหยุดการให้นม ยกเว้นมีไข้สูง อ่อนเพลียมาก แจ้งคุณหมอทุกครั้งที่อาจจำเป็นต้องใช้ยา เพื่อจะได้ใช้ยาที่ปลอดภัยระหว่างให้นมลูก ถ้าแม่เป็นหวัดก็ผูกผ้าปิดปากสักหน่อยเพื่อเป็นการป้องกันการหายใจรดและแพร่เชื้อไปให้คนอื่น
 

แม่ให้นมหัวนมบอด หัวนมบุ๋มยังให้นมลูกได้ปกติค่ะ เรามีวิธีแก้ปัญหาหัวนมบอดของแม่ให้นม ให้หัวนมตั้งขึ้นมาทำให้ลูกเข้าเต้าง่ายขึ้นมาแนะนำ

2 วิธีแก้หัวนมบอดด้วย 2 นิ้วแม่ เตรียมพร้อมแก้ปัญหาหัวนมบอดก่อนลูกเข้าเต้า

ถ้าปัญหาหัวนมบอด หัวนมบุ๋มทำให้แม่กลุ้มใจกลัวลูกไม่เข้าเต้าล่ะก็ เรามี 2 วิธีแก้ปัญหาหัวนมบอด หัวนมบุ๋ม ทำให้หัวนมตั้งขึ้นง่ายๆ ด้วย 2 นิ้วแม่นี่แหละค่ะ มาดูวิธีแก้หัวนมบอดกันเลย

1. แก้หัวนมบอดด้วยการ จิ้ม กด ดึง

1. ใช้นิ้วชี้ทั้ง 2 ข้างแตะด้านข้างหัวนมและลานนม
2. กดนิ้วลง แล้วดึงแยกออกข้าง แล้วปล่อยกลับ
3. ทำซ้ำ 2-3 ครั้ง หัวนมจะตั้งและยื่นออก
    

2. แก้หัวนมบอดด้วยการ บีบ ดึง ปล่อย

1. ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้คีบบีบหัวนมเบา ๆ
2. ดึงหัวนมออกเบา ๆ 2-3 ครั้ง
3. ปล่อยหัวนมกลับที่เบามือ

หมายเหตุ:

• หัวนมบอดยังให้นมลูกได้ปกติ หัวนมบอดไม่ได้ทำให้แม่น้ำนมน้อยหรือไม่มีน้ำนมแต่อย่างใด
• แม่เต้านมเล็กก็ไม่ได้ทำให้น้ำนมน้อย ถ้าแม่กินอาหารช่วยกระตุ้นนมแม่ พักผ่อนเพียงพอ ไม่เครียด พาลูกเข้าเต้าและปั๊มตรงเวลา นมแม่จะยังมีเรื่อยๆ เลี้ยงลูกได้ยาวถึง 2 ปี