ตรวจสุขภาพวางแผนมีครอบครัว สิ่งสำคัญของคนอยากมีลูก ต้องตรวจอะไรบ้าง

ตรวจสุขภาพวางแผนมีครอบครัว เป็นขั้นตอนสำคัญลำดับแรกของคนอยากมีลูกหรือคนที่อาจมีภาวะมีลูกยาก ซึ่งจะตรวจทั้งผู้หญิงและผู้ชาย เช่น ผู้หญิงจะตรวจโรคต่าง ๆ ตรวจสุขภาพของมดลูก โรคติดต่อทางพันธุกรรมเป็นต้น ส่วนผู้ชายจะตรวจสุขภาพทั่วไป ความแข็งแรงของอสุจิ จำนวนอสุจิ เพื่อให้แพทย์ประเมินได้ว่าต้องดูแลสุขภาพอย่างไร สามารถมีลูกได้ตามธรรมชาติ หรือต้องใช้การทำกิ๊ฟท์ ทำเด็กหลอดแก้วในกรณีมีลูกยาก

ตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์สำคัญอย่างไร

1. ตรวจเพื่อทราบความพร้อมของร่างกายในการตั้งครรภ์ 

2. ตรวจเพื่อทราบและป้องกันโรคทางพันธุกรรม หรือโอกาสเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ 

3. ตรวจเพื่อให้แนวทางในการดูแลสุขภาพให้พร้อมที่สุดสำหรับการตั้งครรภ์ 

ตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ต้องตรวจอะไรบ้าง

1. ตรวจสุขภาพทั่วไป เพื่อดูความสมบูรณ์ของร่างกายคุณพ่อและคุณแม่ ได้แก่ การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง วัดความดันโลหิต ตรวจการทำงานของระบบหายใจ การทำงานของหัวใจ รวมถึงการตรวจเต้านมและตรวจหน้าท้องร่วมด้วย
   
   
2. ตรวจเลือดดูความพร้อมประเมินความเสี่ยง โดยจะทำการตรวจดูกรุ๊ปเลือด ความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดงที่นำไปสู่ภาวะเสี่ยงต่อการเป็นโลหิตจาง ตรวจดูภูมิต้านทานที่ควรมี เช่น ภูมิต้านทานหัดเยอรมัน ไวรัสตับอักเสบบีตรวจดูความเสี่ยง โดยเฉพาะในผู้หญิงที่อายุเกิน 35 ปี หากมีโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไทรอยด์ อาจเป็นอันตรายขณะตั้งครรภ์ได้หากไม่ได้ควบคุมหรือดูแลอย่างเหมาะสม เพราะบางโรคในขณะตั้งครรภ์ไม่สามารถทานยาได้ ตรวจโรคทางพันธุกรรม โดยเฉพาะพันธุกรรมแฝงอย่างธาลัสซีเมียที่คนไทยมีภาวะแฝงจากโรคนี้ถึง 45%
   
3. ตรวจภายในสำหรับผู้หญิง เพื่อดูความปกติของมดลูกและรังไข่ เพื่อดูว่ามีเนื้องอกมดลูก ช็อกโกแลตซีสต์ และความผิดปกติต่าง ๆ เกิดขึ้นหรือไม่ ซึ่งมีผลต่อการตั้งครรภ์โดยตรง รวมทั้งการตรวจหาเซลล์มะเร็งปากมดลูกเมื่อถึงวัย ผู้ที่มีความเสี่ยงคือผู้ที่ผ่านการมีเพศสัมพันธ์ แต่หากยังไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ ตั้งแต่อายุ 21 ปีขึ้นไปก็ควรตรวจค้นหาเซลล์มะเร็งปากมดลูกร่วมด้วย ซึ่งวิธีตรวจที่สามารถวินิจฉัยได้ละเอียด ถูกต้อง และชัดเจนที่สุดคือการอัลตราซาวนด์ ซึ่งสิ่งที่ตรวจคือ 
   1. สุขภาพของมดลูกและรังไข่
   2. ตรวจดูพยาธิสภาพที่เป็นอุปสรรคต่อการตั้งครรภ์ เช่น เนื้องอกมดลูก ช็อกโกแลตซีสต์ที่รังไข่ ประจำเดือนมากผิดปกติ มีลิ่มเลือด เป็นต้น
   3. ตรวจดูการทำงานของรังไข่ โดยเฉพาะในผู้หญิงที่ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ ไข่ไม่ตก
      
      
4. ตรวจสุขภาพสำหรับผู้ชาย จะตรวจโรคทางพันธุกรรม ความแข็งแรงของอสุจิ จำนวนอสุจิ ความเร็วของอสุจิที่จะวิ่งเข้ามดลูก รวมถึงให้คำแนะนำ เช่น งดสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ วิธีทำให้อสุจิแข็งแรง เป็นต้น

ยิ่งมีลูกยาก ยิ่งต้องตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์

ตามสถิติพบว่า 20 - 30% ของพ่อแม่มีปัญหามีบุตรยาก และกว่าจะรู้ว่ามีลูกยากก็เหมือนพยายามมีลูกเองมาหลายปี ยิ่งใช้เวลานาน ผู้หญิงยิ่งอายุมากขึ้นก็ยิ่งมีโอกาสตั้งครรภ์น้อยลง โดยเฉพาะในคุณผู้หญิงที่แต่งงานตอนอายุเกิน 35 ปี เพราะความสามารถในการเจริญพันธุ์เริ่มลดลงเร็วทุก ๆ ปีตามรังไข่ที่เสื่อมคุณภาพจากอายุที่เพิ่มมากขึ้น โอกาสในการมีบุตรยากจึงสูง แต่มีข่าวดีที่ว่า 70% ของคู่สมรสที่มีบุตรยากสามารถหาสาเหตุได้ไม่ยาก หากปรึกษาแพทย์ผู้ชำนาญการและตรวจสุขภาพก่อนแต่งงาน ดังนั้นการตรวจสุขภาพก่อนแต่งงานจึงช่วยให้ทราบข้อมูลแต่เนิ่น ๆ หากมีปัญหามีบุตรยากและไม่เสียโอกาสถ้าต้องการมีบุตร

จะเกิดอะไรขึ้นถ้าไม่ตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์

1. ขาดการวางแผนในการมีลูก
2. เสียเวลาและโอกาสในการแก้ไขภาวะมีบุตรยากแต่เนิ่น ๆ
3. เครียดและกังวลเมื่อตั้งครรภ์ เพราะขาดการเตรียมตัวเตรียมใจที่ดี
4. พบภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์สูงกว่าปกติ เช่น โลหิตจาง เบาหวาน ไทรอยด์ ครรภ์เป็นพิษ เป็นต้น
5. ทารกอาจเจริญเติบโตไม่สมบูรณ์หรือเจริญเติบโตช้า เกิดภาวะแท้งบุตร หรือ คลอดก่อนกำหนด

ดังนั้น ใครที่กำลังวางแผนครอบครัว อยากมีลูก จำเป็นต้องเริ่มต้นด้วยการตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ เพื่อให้ทราบว่าตัวเองมีความพร้อมที่จะมีลูกหรือไม่ หรือหากมีปัญหาจะต้องแก้ไขอย่างไร ต้องดูแลร่างกายอย่างไร เพื่อให้การตั้งครรภ์เป็นครรภ์สุขภาพดี

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
นพ.พูลศักดิ์ ไวความดี
สูติ-นรีแพทย์ สาขาเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ โรงพยาบาลกรุงเทพ

สอบถามเพิ่มเติม: ศูนย์สุขภาพสตรีโรงพยาบาลกรุงเทพ โทร. 0 2310 3005, 0 2755 1005 หรือ โทร. 1719