เมื่อ ฟันซี่แรก ของลูกขึ้น พ่อแม่ต้องพาลูกไปหาหมอฟัน แต่จะทำอย่างไรเมื่อต้องพาลูกเล็กไปพบทันตแพทย์เด็กครั้งแรก

สุขภาพช่องปากและฟันน้ำนมที่ดี จะช่วยให้การเคี้ยวอาหารละเอียด ช่วยการออกเสียง เป็นแนวสำหรับการขึ้นของฟันแท้ สร้างรอยยิ้มที่มั่นใจ ส่งเสริมพัฒนาการทางอารมณ์และสังคมของเด็กได้ไม่น้อย นอกจากนี้การไม่มีฟันผุและโรคในช่องปากยังช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายของพ่อแม่อีกด้วย

สมาคมทันตกรรมเด็ก ส่งเสริมให้มีการดูแล ทำความสะอาดช่องปากตั้งแต่เป็นทารก และควรหาโอกาสพาลูกไปพบทันตแพทย์เมื่อฟันซี่แรกขึ้นมาในช่องปากหรืออายุไม่เกิน 1 ขวบค่ะ แต่ก่อนที่จะพาลูกไปหาหมอฟันนั้น ต้องมีการเตรียมตัวของทั้งพ่อแม่และลูกน้อยวัยเริ่มต้นฟันน้ำนมด้วย

เตรียมตัว คุณพ่อ คุณแม่

• ทัศนคติที่ดีต่อการดูแลช่องปาก เป็นด่านแรกที่พ่อแม่จะเปิดใจรับข้อมูลและนำไปปฏิบัติ เพื่อให้ลูกรู้จักวิธีการป้องกันฟันผุ ซึ่งการมีฟันแข็งแรง ไม่มีโรคในช่องปากจะส่งผลให้ลูกมีสุขภาพที่ดีตามมา แต่หากพ่อแม่ทัศนคติไม่ดี เช่น ถ้าคิดว่า “ช่างเถอะ ฟันน้ำนมผุได้เดี๋ยวก็หลุด” แต่ถ้าเด็กๆ ต้องปวดฟัน คราวนี้ ไม่ใช่เรื่องง่ายแน่ๆ ค่ะ

• ไม่ส่งผ่านความกังวลจากพ่อแม่สู่ลูก ประสบการณ์เดิมของพ่อแม่อาจจะไม่เหมือนกับประสบการณ์ใหม่ของลูก เด็กแต่ละคน ในแต่ละวัย จะตอบสนองต่อสถานการณ์เดียวกันในรูปแบบต่างๆ กันได้ เด็กเล็กๆ บางคนอ้าปากเองได้กว้าง ไม่งอแง ยอมให้คุณหมอตรวจง่ายๆ ในขณะที่บางคนอาจจะต่อต้านและร้องไห้มาก ไม่สามารถให้ความร่วมมือกับหมอฟันได้ สถานการณ์แบบนี้เกิดขึ้นได้

• พ่อแม่ไม่ต้องกังวลหมอฟันจะพิจารณาเลือกวิธีการดูแลหรือวิธีช่วยปรับพฤติกรรมในการทำฟันให้เหมาะสมกับเด็กๆ แต่ละคนค่ะ เพื่อลดความกลัวของลูก พ่อแม่ต้องไม่เล่าประสบการณ์ไม่ดีในการทำฟันของตนเองมาขู่เด็กๆ หรือพูดถึงคุณหมอฟันในแง่ลบ เช่น ถ้าไม่แปรงฟันนะ จะพาไปให้หมอถอนฟันให้หมดเลย

• เตรียมหาทันตแพทย์เฉพาะทางสำหรับเด็ก คุณหมอฟันด้านนี้จะได้รับการฝึกอบรมเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปากของเด็กตั้งแต่แรกเกิดจนพัฒนาสู่ช่วงวัยรุ่น ให้การดูแลจัดการพฤติกรรมเด็กตามช่วงวัย เฉพาะบุคคลอย่างเหมาะสม

เตรียมตัวเด็กๆ

• 
  ใช้สื่อเป็นตัวช่วย ปัจจุบันมีสื่อมากมายที่ใช้ส่งเสริมเด็กๆ เรื่องการไปหาหมอฟัน จะเลือกเป็นหนังสือนิทานภาพที่มีเนื้อหาง่ายๆ หรือการ์ตูนเรื่องสั้น เพื่อให้เห็นตัวอย่างก่อนไป หรือเด็กที่ชอบเล่นบทบาทสมมติพ่อแม่สามารถเล่นเป็นหมอฟันสลับกันตรวจฟันกับลูก หรือลูกเล่นตรวจฟันให้กับตุ๊กตา ก็น่าสนุกนะคะ

• เลือกช่วงเวลานัดหมาย เรื่องนี้สำคัญมากค่ะ ให้พยายามเลือกเวลาที่เด็กๆ ไม่ง่วง ไม่หิว ไม่หงุดหงิด และไม่เหนื่อย ลองสังเกตลูกของเราว่าช่วงไหนของวันที่เขาอารมณ์ดี อยากให้นัดทันตแพทย์ในช่วงเวลานั้นค่ะ

• เอาของเล่นตุ๊กตาที่ชอบติดไปคลินิกได้ เพื่อช่วยให้ลูกผ่อนคลาย ไม่เครียด

เมื่อไปพบ ทันตแพทย์ ครั้งแรก !! เราจะเจอกับอะไรบ้าง

• แน่นอนว่า จะเจอกับคุณหมอ ทันตแพทย์ เฉพาะทางสำหรับเด็ก ที่นัดหมายไว้

• ควรไปก่อนเวลานัดเล็กน้อย เพื่อทำความคุ้นเคยกับสถานที่

• พูดคุยแลกเปลี่ยนกับคุณหมอเกี่ยวกับสุขภาพช่องปากเด็ก เช่น สาเหตุการเกิดฟันผุในเด็กเล็ก มื้อการกินอาหารและนม การทำความสะอาดช่องปาก การขึ้นของฟัน และการเรียงฟัน

• สถานที่และห้องตรวจ ส่วนมากเตียงตรวจจะเป็นเตียงทำฟันปกติที่ผู้ใหญ่ใช้กัน แต่คุณหมอจะปรับเปลี่ยนท่าทางการตรวจให้สมกับวัยและ สรีระของเด็ก

• ตรวจช่องปากและฟัน สำหรับเด็กเล็กๆ ผู้ปกครองจะช่วยอุ้มเพื่อตรวจ ลูกอาจจะร้องไห้บ้างแต่ไม่ต้องกังวลนะคะคุณหมอจะใช้เวลาตรวจเพียงสั้นๆ และไม่เจ็บ หรืออาจจะมีงานง่ายๆ เช่น การทำความสะอาดฟัน

• การชมเชยและให้รางวัลเด็กๆ บ้าง ก็จะช่วยส่งเสริมความมั่นใจในการหาหมอครั้งต่อๆ ไปได้ แต่อย่าให้รางวัลเป็นขนมหวานเลยค่ะ

• การนัดหมายครั้งต่อไป จะบ่อยแค่ไหน ขึ้นกับความเสี่ยงที่จะเกิดฟันผุ หรือมีสิ่งที่คุณหมอต้องติดตามใกล้ชิดหรือไม่

• โดยทั่วไปจะนัดติดตาม ทุก 6 เดือน

โรคฟันผุ เป็นโรคที่เราสร้างขึ้นเอง ดังนั้นเราจึงป้องกันมันได้ มาสร้างสุขภาพช่องปากที่ดีให้ลูกกันนะคะ

รักลูก Community of The Experts

ทพญ.ทยาวีร์ ลิ่มสุวรรณ์
ทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านทันตกรรมเด็ก

ฟันของลูกเป็นคราบสีดำ เกิดจากอะไร แก้ไข หรือ ป้องกัน ได้หรือไม่?

ลูกมีฟันเป็นคราบสีดำ (black stain) ดูไม่สวยงามเลยค่ะ เกิดจากอะไร แก้ไขหรือป้องกันได้มั้ย คุณหมอตุ๊กตา เจ้าของเพจฟันน้ำนม มีคำแนะนำค่ะ

สาเหตุฟันติดคราบสีดำ

เกิดจากหลายสาเหตุค่ะ ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แต่ส่วนใหญ่เชื่อว่าเกิดจากแบคทีเรียบางชนิดในช่องปาก หรือได้รับวิตามินธาตุเหล็กเสริม ได้รับนมหรืออาหารที่มีธาตุเหล็กสูง

บางการศึกษาพบว่าอาจมีความสัมพันธ์กับการหายใจทางปากและโรคระบบทางเดินหายใจ ไม่เกี่ยวกับการใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์

ฟันติดคราบสีดำพบได้ทั้งในชุดฟันน้ำนม หรือชุดฟันผสม (มีทั้งฟันน้ำนมและฟันแท้ขึ้นในปาก) โดยจะเห็นเป็นคราบสีดำหรือสีน้ำตาลติดอยู่บนผิวฟัน ซึ่งไม่มีอันตรายใด ๆ แค่ดูไม่สวยงาม (ไม่ได้เกิดจากแปรงฟันไม่สะอาด) สามารถพบหมอฟันเพื่อขัดออกได้

แต่คราบสีดำก็มักจะขึ้นมาใหม่เรื่อย ๆ จึงอาจต้องพบหมอฟันเป็นประจำเพื่อขัดออกค่ะ หมอเคยเจอเด็กบางคนพอโตขึ้นก็ค่อย ๆ จางลงและหายไปเอง บางคนก็มีคราบติดสีดำติดอยู่เรื่อย ๆ ณ ปัจจุบัน ยังไม่มีวิธีการป้องกันคราบสีดำนี้ค่ะ

รักลูก Community of The Experts

ทพญ. ปวีณา คุณนาเมือง
ทันตแพทย์เฉพาะทางด้านทันตกรรมสำหรับเด็ก
เจ้าของเพจ "ฟันน้ำนม"

วิธีเลิกขวดนม ไม่หลับคาขวด ป้องกันฟันผุ

วิธีเลิกขวดนมลูกให้ได้ภายใน 1-1 ขวบครึ่ง และฝึกให้กินเป็นเวลา ไม่หลับคาขวด พ่อแม่ทำได้! เพราะคุณหมอตุ๊กตา เจ้าของเพจฟันน้ำนมมีคำแนะนำมาให้ค่ะ

เมื่อลูกนั่งเองได้มั่นคงแล้ว เริ่มฝึกให้ลูกดูดจากหลอดหรือดื่มจากแก้วได้เลย อาจเลือกใช้หลอดเล็ก ๆ ใช้นิ้วปิดปลายหลอดอีกฝั่งแล้วป้อนลูก และให้ลูกออกแรงดูดเอง หรือเลือกใช้แก้วน้ำขนาดเล็กพอดีปากให้ลูกฝึกจิบจากแก้ว

ขวดนมเป็นเครื่องมือในการให้อาหารเด็ก นั่นคือ เมื่อถึงมื้อนมจึงค่อยให้เด็กดูดนม โดยต้องดูดให้หมดภายในครั้งเดียว หมดเวลามื้อนมเก็บขวดนม เอาเวลามาเล่นกับพ่อแม่แบบเต็มที่โดยไม่ต้องมีขวดนมถือติดมือ ดูดติดปากตลอดเวลา หมอเจอหลายครอบครัวมากที่ให้ลูกดูดขวดแบบผิดวิธี

1. ลูกเดินถือขวดนมไปทั่ว ดูดคาปากตลอด นม 1 ขวดกินทั้งวัน ข้าวปลาไม่ค่อยกิน
2. ใช้ขวดนมเป็นเครื่องมือให้ลูกหยุดร้องไห้ เลิกงอแง ฯลฯ
3. ใช้ขวดนมกล่อมลูกให้หลับ ถ้าไม่มีขวดนมหลับเองไม่ได้เลย
4. นึกอะไรไม่ออกก็ยื่นขวดนมให้ลูก

เด็กไม่จำเป็นต้องอยู่กับขวดนมตลอดเวลานะคะ ขวดนม ใช้เท่าที่จำเป็น เมื่อลูก 1 ขวบเริ่มฝึกลูกหย่าขวดได้เลย หากตลอดเวลา 1 ขวบที่ผ่านมา ให้ลูกกินขวดอย่างถูกวิธี (ให้กินเป็นมื้อ หมดมื้อเก็บขวด ไม่ให้ถือติดมือตลอด) การหย่าขวดนมเมื่อครบ 1 ขวบจะทำได้ไม่ยากเลยค่ะ

เด็กหลับคาขวดนม… เสี่ยงฟันผุ

สาเหตุของฟันผุ เกิดจากการที่เด็กได้รับอาหารที่มีรสหวาน แบคทีเรียที่อยู่ในช่องปากจะย่อยน้ำตาลสร้างกรดขึ้นมาทำอันตรายต่อฟัน เมื่อเกิดซ้ำ ๆ หลาย ๆ ครั้ง ก็จะเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดฟันผุได้ เวลาที่เด็กดูดนมจนหลับคาขวดถือเป็นปัจจัยร่วมที่ทำให้ฟันผุเช่นเดียวกัน 

ขอบคุณข้อมูลเพิ่มเติมจาก กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

รักลูก Community of The Experts

ทพญ. ปวีณา คุณนาเมือง
ทันตแพทย์เฉพาะทางด้านทันตกรรมสำหรับเด็ก
เจ้าของเพจ "ฟันน้ำนม"

คุณหมอแนะนำ วิธีแปรงฟันให้ลูก อย่างถูกต้อง ลูกไม่เจ็บ แม่สบายใจ !

จะเป็นแปรงฟันแต่ละทีต้องมีน้ำตา สงสารลูกได้แต่ก็ต้องแปรงให้ลูกนะคะ เพื่อสุขภาพฟันที่ดีและสวยงามของเจ้าตัวเล็ก คุณหมอตุ๊กตา เจ้าของเพจฟันน้ำนม มีคำแนะนำวิธีการแปรงฟันให้ลูกแบบไม่เจ็บมาฝากค่ะ

แปรงฟันลูก แนะนำท่านอนนะคะ ท่านอนเป็นท่ามาตรฐานที่จะทำให้ควบคุมน้ำหนักมือได้ง่าย ลูกไม่ส่ายหัวไปมา มองเห็นฟันลูกชัดทุกซี่ แปรงได้สะอาดทั่วปาก และมีข้อแนะนำเพิ่มเติม เพื่อให้มั่นใจว่าลูกจะไม่เจ็บตอนแปรงฟันค่ะ

1. หัวแปรงสีฟันควรมีขนาดเล็ก เด็กเล็กมีปากและเหงือกเล็ก ถ้าหัวแปรงสีฟันมีขนาดใหญ่ จะเจ็บปาก คับปาก แปรงยาก
2. ขนแปรงสีฟันแทบจะไม่มีผลเรื่องความเจ็บของลูก ขนแปรงสีฟันสำหรับเด็กในท้องตลาดเป็นแบบขนนุ่มอยู่แล้ว ไม่ต้องพยายามเลือกขนแปรงที่นุ่มมาก (นุ่มมากเกินไป แปรงไม่สะอาดเลย) เน้นให้เปลี่ยนแปรงสีฟันเมื่อขนแปรงเริ่มบาน เพราะเมื่อขนแปรงบานนอกจากจะลดประสิทธิภาพในการแปรงฟัน ขนแปรงที่บาน ๆ จะทำให้ลูกเจ็บเหงือก
3. ปากลูกต้องไม่มีแผล แผลร้อนใน แผลกระแทกต่าง ๆ แปรงแล้วเจ็บแน่นอน ถ้าลูกดูร้องไห้มากกว่าปกติเมื่อแปรงฟันในตำแหน่งต่าง ๆ ให้ใช้ไฟส่องปาก แหวกปากลูก ตรวจดูให้ทั่วว่าไม่มีแผล (ถ้าพบว่ามีแผลจริง เวลาแปรงฟันในตำแหน่งนั้นต้องนุ่มนวลมาก ๆ หรืออาจใช้ผ้าเช็ดไปก่อน เมื่อแผลหายให้รีบกลับมาแปรงโดยเร็ว)
4. เล็บสั้น ไม่คม สำคัญเลยนะคะ เล็บคนแปรงต้องสั้น ไม่คม เราจะได้แหวกปากลูกได้โดยเค้าไม่เจ็บ
5. นิ้วที่แหวกปากลูก นอกจากจะช่วยทำให้เห็นฟันที่แปรงชัดเจน ยังเป็นตัวช่วยกันแปรงกระแทกปากลูกอีกด้วย (แหวกปากตามภาพ)
6. ตอนแหวกปากลูก อย่ากดนิ้วลงบนกระดูก ลูกจะเจ็บ ให้แหวกที่กระพุ้งแก้ม ริมฝีปาก
7. ลูกต้องอยู่นิ่ง ถ้าดิ้นมาก เจ็บแน่นอน เพราะแปรงจะกระแทกปากลูกเวลาแปรงฟัน จับลูกนอน ศีรษะลูกอยู่หว่างขาแม่ ถ้าลูกดิ้นมากใช้ขาล็อคไว้ หรือใช้ผ้าห่อตัว ถ้ามีคนช่วยจับจะดีมากค่ะ

ถ้ามั่นใจว่าทำได้ครบทุกวิธีข้างต้นแล้วลูกยังร้องไห้ ให้แปรงฟันต่อไปอย่างสงบ ใจเย็น มีเมตตา และมีความสุขนะคะ สักวันลูกจะร่วมมือแปรงฟันได้ดีเองค่ะ เป็นกำลังใจให้นะคะ

รักลูก Community of The Experts

ทพญ. ปวีณา คุณนาเมือง
ทันตแพทย์เฉพาะทางด้านทันตกรรมสำหรับเด็ก
เจ้าของเพจ "ฟันน้ำนม"